&#۸۲۲۰;چند استفتاء پیرامون احکام اعتکاف&#۸۲۲۱; مطابق با فتاوای مقام معظم رهبری (مدّ ظلّه العالی)
“چند استفتاء پیرامون احکام اعتکاف”
مطابق با فتوای مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای (مدّ ظلّه العالی)
نیت اعتکاف در روز سوم
سؤال:
آیا روز سوم اعتکاف نیّتى غیر از نیّت دو روز اول دارد، چه در اعتکاف واجب و چه در اعتکاف مستحبى؟
جواب:
روز سوم کامل کردن اعتکاف است و نیّت خاصى ندارد.
اعتکاف ممیّز
سؤال:
آیا اعتکاف بچه ممیّز صحیح است؟
جواب:
اعتکاف او نیز صحیح است.
تحقق حیض یا استحاضه در زمان اعتکاف
سؤال:
حکم اعتکاف زنى که حیض یا استحاضه بر او عارض شده است چیست؟ چه در روز اول یا دوم یا سوم؟ و آیا قضا بر او واجب است؟
جواب:
در صورت حائض شدن حتى اگر در ساعات آخر روز سوم باشد اعتکاف باطل مىشود، ولى در صورت استحاضه شدن اگر به وظیفه مستحاضه نسبت به روزهاش عمل کند، اعتکافش صحیح است.
شک در تحقق حیض یا استحاضه در زمان حیض
سؤال:
حکم اعتکاف زنى که شک در حیض یا استحاضه دارد، چه در روز اول یا دوم یا سوم، چیست؟
جواب:
اگر حالت قبلى او پاک بودن است به شکش اعتنا نکند.
غسلهاى معتبر در صحت اعتکاف
سؤال:
آیا غسلهاى استحاضه شرط صحت اعتکاف است؟
جواب:
این غسلها شرط صحت اعتکاف نیست مگر غسلهایى که در صحت روزه معتبر هستند.
نیّت اعتکاف در سفر
سؤال:
شخصى در مکه معظمه قصد اعتکاف دارد و قبل از سفر نذر روزه ننموده، آیا در همان جا مىتواند نذر کند و روزه بگیرد یا حتماً باید نذر، قبل از سفر باشد؟
جواب:
اگر قبل از سفر نذر روزه مستحبى در سفر ننموده روزه در سفر صحیح نیست بنابراین اعتکاف او هم صحیح نخواهد بود.
اعتکاف بعد از طلوع فجر
سؤال:
معتکفى مىخواهد سه روز اعتکاف کند و مدّت ۷۲ ساعت اعتکاف انجام دهد، اگر اعتکافش را از بعد از طلوع فجر ـ مثلاً از ظهر ـ شروع کند و ظهر هم به پایان برساند بگونهاى که مجموع آن ۷۲ ساعت شود، آیا این اعتکاف صحیح است؟
جواب:
اعتکاف باید از شروع روز اول تا پایان روز سوم باشد و تلفیق کردن ـ بدین گونه که جزئى از روز اول را با جزئى از روز آخر یک روز کامل به حساب بیاورد ـ صحیح نیست.
اعتکاف بیش از سه روز
سؤال:
اگر معتکف نیّت چهار روز اعتکاف کند، آیا روز چهارم هم جزو اعتکاف است یا اینکه باید شش روز را تکمیل کند تا روز چهارم به حساب آید؟
جواب:
روز چهارم داخل در اعتکاف نیست ولى اگر پنج روز اعتکاف کند، واجب است روز ششم را کامل کند.
استحباب اعتکاف در ماه رجب
سؤال:
آیا اعتکاف در ماه رجب مستحب است؟
جواب:
دلیل خاصى بر استحباب اعتکاف در خصوص ماه رجب نیافتیم.
اعتکاف در غیر از مساجد چهارگانه
سؤال:
آیا اعتکاف در غیر از مساجد چهارگانه جایز است؟ و نیّت آن چگونه مىباشد؟
جواب:
اعتکاف در یکی از مساجد چهارگانه (مسجدالحرام، مسجد النبی «صلی الله علیه وآله» ، مسجد کوفه و مسجد بصره) بیشتر فضیلت دارد، امّا در همه مساجد جامع می توان اعتکاف کرد. در مساجد غیر جامع هم که در آن نماز جماعت برپا میشود و دارای امام عادلی است، اعتکاف به قصد رجاء صحیح است.
اعتکاف در غیر وطن
سؤال:
اگر کسى بخواهد در خارج از شهر خود اعتکاف کند بطور مثال در مکه مکرمه و از ساکنین مکه نباشد و قصد ده روز هم نکند، آیا نذر کافى است؟ و صیغه آن چیست؟
جواب:
نذر روزه در سفر مانعى ندارد و با این نذر روزه و اعتکافش صحیح است، ولى احتیاط آن است که نذر قبل از شروع مسافرت باشد و صیغه آن عبارت است از: «لله علىّ أن اصوم فی سفری إلى کذا».
اعتکاف در سفر
سؤال:
آیا مىتوان براى شرکت در مراسم اعتکاف به شهر دیگرى که بیش از چهار فرسخ با ما فاصله دارد مسافرت کرد و اعتکاف در صورت سفر صحیح است؟
جواب:
اگر قصد اقامت ده روز و یا نذر روزه در سفر نباشد، روزه در سفر صحیح نیست و با عدم صحّت روزه، اعتکاف هم صحیح نیست.
خارج شدن معتکفین از مسجد براى خرید
سؤال:
هیئت برگزارى اعتکاف که متشکل از تعدادى از معتکفین است، وظیفه خدمت به معتکفین و فراهم کردن نیازمندىهاى آنها را بر عهده دارد لذا باید نیازمندىهاى معتکفین مثل افطارى و سحرى را خریدارى کند، آیا این مسئله به اعتکاف آنها ضرر نمىرساند؟
جواب:
خارج شدن از مسجد براى خرید چیزهاى ضرورى مثل غذا و غیره اگر در ضمن آن نیازمندىهاى خود را نیز تهیه مىکنند، اشکال ندارد.
وقت فضیلت اعتکاف
سؤال:
چه زمانى اعتکاف مستحب مؤکّد است؟ و به عبارت دیگر در چه اوقاتى اعتکاف مستحب است؟
جواب:
اعتکاف وقت خاصى ندارد هر چند که اعتکاف در ده روز آخر ماه مبارک رمضان فضیلت بیشترى دارد.
خروج معتکف از مسجد
سؤال:
حکم رفتن به حیاط بیرونى که ملحق به مسجد است چیست؟
جواب:
رفتن به جاهایى که در حکم مسجد است، اشکال ندارد اما رفتن به خارج از مسجد جایز نیست مگر مواردى که خروج از مسجد به خاطر آنها جایز است.
خارج شدن معتکف از مسجد
سؤال:
رفتن به سرویسهاى بهداشتى متعلق به مسجد که در خارج از مسجد است در موارد زیر چه حکمى دارد؟
الف: براى حمام کردن.
ب: براى غسل مستحب.
ج: براى اینکه با وضو باشد.
د: وضو گرفتن براى خواندن قرآن یا نماز مستحبى.
هـ: خارج شدن از مسجد براى شستن دندانها و دستها چه حکمى دارد؟
جواب الف ـ هـ : خارج شدن از مسجد به دلایل مذکور اشکال ندارد، ولى باید به قدر حاجت اکتفا کند و طول ندهد.
خروج معتکف براى تشییع جنازه
سؤال:
آیا رفتن به تشییع جنازه در هنگام اعتکاف مدّت زمان مشخص دارد؟
جواب:
وقت مشخصى ندارد و رفتن به تشییع جنازه اگر آن قدر طولانى نشود که باعث محو صورت اعتکاف شود، اشکال ندارد.
حکم پشت بام مسجد
سؤال:
آیا پشت بام مسجد تابع مسجد است یا بستگى به وقف کننده دارد؟
جواب:
پشت بام مسجد به حکم مسجد است مگر اینکه احراز شود که هنگام وقفِ مسجد، پشت بام آن از وقف خارج شده است.
معاملات معتکف
سؤال:
آیا معتکف مىتواند خودش اقدام به خرید کند، چه ضرورى و چه غیر ضرورى؟
جواب:
اگر براى خرید نیازمندىهاى اعتکاف باشد فى نفسه مانعى ندارد؛ ولى در صورتى که باعث خارج شدن از مسجد مىشود، مشروط به این است که در حال اعتکاف به آن نیاز داشته باشد و جایز نیست معتکف خودش اقدام به خرید و فروش نماید مگر در مواردى که در حال اعتکاف به آنها نیاز دارد.
وکیل کردن غیر در حال اعتکاف
سؤال:
آیا جایز است که معتکف کسى را براى خرید ـ چه ضرورى و چه غیر ضرورى ـ وکیل نماید؟
جواب:
اگر براى خرید نیازمندىهاى هنگام اعتکاف باشد، اشکال ندارد و اما در غیر آن موارد اگر وکیل کردن در هنگام اعتکاف باشد، اشکال دارد.
موارد ضرورى در معاملات معتکف
سؤال:
موارد ضرورى که خرید و فروش در آنها براى معتکف جایز است چیست؟
جواب:
مواردى که در هنگام اعتکاف براى خودش و نفقه خانوادهاش به آن نیاز دارد.
گفتگوى مباح در حال اعتکاف
سؤال:
آیا گفتگو در مورد چیزهاى مباح هنگام اعتکاف جایز است؟
جواب:
اشکال ندارد.
بیرون رفتن معتکف از مسجد براى وضو مستحبى
سؤال:
آیا در هنگام اعتکاف، بیرون رفتن از مسجد به منظور گرفتن وضوى مستحبى جایز است؟
جواب:
خروج براى رفع حاجت و تجدید وضو اشکال ندارد.
بیرون رفتن معتکف از مسجد براى خوردن و سیگار کشیدن
سؤال:
آیا در هنگام اعتکاف، بیرون رفتن از مسجد براى خوردن و سیگار کشیدن جایز است؟ و اگر خیر، آیا خوردن در داخل مسجد جایز است؟
جواب:
خروج براى تهیه غذاى مورد نیاز و یا غذا خوردن در بیرون و استعمال دخانیات در صورت ضرورت به مقدار ضرورت اشکال ندارد. همانطور که غذا خوردن در داخل مسجد فى حد نفسه منعى ندارد.
خروج معتکف از مسجد
سؤال:
آیا در اعتکاف با بودن آب در مسجد مىتوان براى وضو به خارج از مسجد رفت؟
جواب:
در فرض مذکور معتکف نباید از مسجد خارج شود.
مرور درسها در حال اعتکاف
سؤال:
آیا جایز است دانشجویان معتکف درسهاى دانشگاهى خود را مرور کنند؟
جواب:
اشکال ندارد.
تأخیر از وقت واجب اعتکاف
سؤال:
اگر معتکف مثلاً یک ساعت از ابتداى روز ـ بعد از طلوع فجر ـ تأخیر کند آیا این روز به عنوان روز اول اعتکاف حساب مىشود؟ چه تأخیر عمدى باشد یا اضطرارى؟
جواب:
گذشت که در اعتکاف باید از ابتداى روز اول شروع کرد، لذا روزى که ناقص مانده جزو اعتکاف محسوب نمىشود هر چند که تأخیر از روى اضطرار باشد.
زمان اداى قضاى واجب اعتکاف
سؤال:
اگر قضاى اعتکاف به علت بطلان، واجب باشد و ده روز پایانى ماه رمضان تمام شود آیا جایز است که براى درک فضیلت، قضاى اعتکاف را در ماه رمضان آینده بجا آورد یا اینکه باید فوراً قضا نماید؟
جواب:
قضا در هر ماهى که خواست اشکال ندارد، مگر اینکه نذر کرده باشد که در ماه خاصى اعتکاف نماید.
افطار اجبارى در اعتکاف
سؤال:
اگر معتکف مبتلا به مرضى شود که مجبور به افطار روزه است چه باید بکند و حکم اعتکاف او چیست؟
جواب:
اعتکاف بدون روزه صحیح نیست لذا با افطار روزه، اعتکاف باطل مىشود.
اعتکاف مسافر به واسطه نذر
سؤال:
من علاقه زیادى دارم که در مراسم اعتکاف در مرکز استان شرکت کنم ولى چون در شهرستان زندگى مىکنم و اگر بخواهم به مرکز استان بروم باید نماز خود را شکسته بخوانم، آیا از این نظر مشکلى نخواهم داشت؟
جواب:
کسى که بخواهد در سفر معتکف شود، مىتواند نذر کند که در سفر روزه بگیرد و مىتواند اعتکاف نماید.
حائض شدن پس از اتمام روز دوم اعتکاف
سؤال:
من در سال گذشته در ایام البیض در مسجدى معتکف شدم، پس از اتمام روز دوم اعتکاف، حائض شدم. با توجه به این امر که اعتکاف بر من واجب شده است، آیا قضاى آن حتماً باید در ایام البیض ماه رجب و در همان مسجد باشد یا اینکه زمان و مکان آن مهم نیست؟
جواب:
با طروّ حیض ولو در بعض روز سوم اعتکاف باطل مىشود و قضا ندارد و اگر از قبل اعتکافى به سبب نذر بر او واجب شده قضاى آن را مىتواند در هر مسجدى و در هر زمانى بجا آورد مگر آن که در نذر، اعتکاف در مسجد خاص و زمان خاصى را ملحوظ داشته باشد که در این صورت باید بر طبق همان نذر خود عمل کند. [۱]
برای اطلاع از فتاوای مراجع تقلید (همراه با اختلافات) پیرامون اعتکاف اینجا را کلیک نمایید
برای اطلاع از فتاوای تفصیلی و دقیق آیت الله سیستانی پیرامون اعتکاف اینجا را کلیک نمایید
برای اطلاع از فضیلت اعتکاف و پیامهایی از یکی از مراجع عالیقدر شیعه پیرامون اعتکاف اینجا را کلیک نمایید
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
[۱] استفتاء کتبی از معظم له – استفتائات جدید معظم له – سایت استانها، ویژه نمایندگان
