سادهترین روش محاسبه خمس، کسر قرضها و بدهکاریها و طلب کاریها از اصل سرمایه
پرسش:
لطفاً سادهترین روش محاسبه خمس را بفرمایید؟
آیا تمام قرضها و بدهکاریها از سرمایه کسر میشود. ممنون
نام مرجع تقلید:
آیتاللهالعظمی فاضل لنکرانی (حفظهالله تعالی):
پاسخ:
با عرض سلام و ادب؛
اگر کسی از درآمد خود بعد از مخارج بین سال چیزی پسانداز کند، پس از رسیدن سال خمسی باید خمس (یک پنجم) آن مقداری را که اضافه مانده بدهد، قرض و بدهکاریها مانع دادن خمس نیست، لذا اگر کسی پول پسانداز کند و بدهکار باشد، اگر پیش از رسیدن سال خمسی بدهی خود را بدهد خمس ندارد، اما اگر بدهی خود را ندهد، بعد از گذشت سال، باید خمس هر مقداری را که اضافه مانده بدهد.
آنچه در بین سال و پیش از رسیدن سال خمسی، برای خود و خانوادهاش مصرف میکند یا لوازم ضروری زندگی خریداری میکند یا بابت بدهی خود میدهد خمس ندارد.
امّا توضیحات بیشتر و تفصیلی درباره قرض:
بهطورکلی قرض داشتن مانع تعلق خمس نمیشود.
۱ـ مثلاً کسى که یک میلیون تومان قرض دارد اگر سر سال خمسى یک میلیون تومان درآمد مازاد داشته باشد باید خمس آن را بدهد و نمیتواند آن را بابت بدهى خود کسر کند.
۲ـ اگر عین پولى که قرض کرده موجود باشد یا آن را تبدیل به چیز دیگرى کرده باشد لازم نیست خمس آن را بدهد.
۳ـ اگر عین پولى که قرض کرده موجود باشد یا آن را تبدیل به چیز دیگرى کرده باشد که مؤونه او نیست چنانچه مقدارى از قرض خود یا تمام آن را از درآمد خود باز پرداخت کرده باشد باید به میزانباز پرداخت خمس آن را بپردازد.
۴ـ اگر مبلغى را که خرج کرده صرف مؤونه خودکرده باشد یا تلف شده باشد میتواند از درآمد سال بدون پرداخت خمس قرض خود ادا کند.
لازم به ذکر است؛ اگر انسان در تمام سال منفعتى نبرد و براى مخارج خود قرض کند نمیتواند از منافع سالهای بعد مقدار قرض خود را کسر نماید و در این صورت میتواند قرض خود را از ارباح اثنا سال ادا نماید و به آن مقدار، خمس تعلق نمیگیرد.
دقت شود که اگر براى زیاد کردن مال یا خریدن ملکى که به آن احتیاج ندارد قرض کند دادن آن قرض از مخارج زندگى که خمس به آن تعلق نمیگیرد حساب نمیشود، ولى اگر مالى را که قرض کرده و چیزى را که از قرض خریده از بین برود اداى قرض جزو مخارج سال حساب میشود و خمس ندارد.
شایانذکر است؛ اگر در اول سال خمسى منفعتى به دست نیاورند و از سرمایه خود خرج کنند یا قرض کند و خرج کند و بعد درآمدى کسب کنند میتوانند مقدارى را که در اول سال صرف مؤونه آنها شده از آن کسر کنند.
نکته:
خمس طلبهای انسان به این صورت محاسبه میشود:
طلبهای افراد تقسیم میشوند به :
الف ـ خمسِ سود معاملات نسیهای که تاریخ وصولش بعد از سال خمسی شخص است :
مبلغ دریافتی جزء درآمد سال وصول است .
ب ـ خمس قرضالحسنه :
* یا سر سال خمسی شخص قابلوصول هست: باید آن مبلغ را جزء موجودیهایش حساب نماید و خمس آن را بدهد .
* و یا سر سال خمسی شخص قابلوصول نیست؛ مثلاً مدتدار بوده و بدهکار الآن بدهیاش را ندارد بدهد :
اگر اطمینان به وصول دارد، سر سال خمسش را محاسبه نماید و الا زمان وصول خمسش را بدهد. (۱)
برای اطلاع بیشتر از احکام خمس، سؤالتان را با مصداق و دقیق ارسال نمایید، نه کلی که جواب دقیق نمیتوانیم بدهیم.
