&#۸۲۲۰;احکام اعتکاف&#۸۲۲۱; مطابق با فتوای حضرت آیت الله سیستانی

“احکام اعتکاف”

مطابق با فتاوی حضرت آیت الله سیستانی ^{(حفظه الله تعالی)}

 

احکام اعتکاف

مسأله:

اعتکاف از عبادات مستحب می­باشد که به واسطه نذر، عهد، قسم و… واجب می‌شود و اعتکاف شرعاً آن است که فرد در مسجد به قصد قربت، توقّف و اقامت کند و احتیاط مستحب آن است که اقامت به قصد انجام اعمال عبادی مانند نماز یا دعا باشد.

 

وقت اعتکاف

مسأله:

برای اعتکاف وقت معیّنی نیست و در هر زمانی در طول سال که روزه صحیح است، اعتکاف هم صحیح است و بهترین وقت آن، ماه مبارک رمضان است و أفضل دهه آخر ماه رمضان است.

 

حداقل زمان اعتکاف و حداکثر آن

مسأله:

حداقل زمانِ اعتکاف، سه روز به ضمیمه دو شبِ وسطِ آن سه روز می‌باشد و در کمتر از آن صحیح نیست ولی در زیاده حدّی ندارد و داخل نمودن شب اوّل یا چهارم در نیّت اعتکاف مانعی ندارد، بنابراین اعتکاف بیشتر از سه روز جایز است و اگر فرد پنج روز کامل معتکف شد، روز ششم را باید معتکف بماند.

 

معیار زمانی در محاسبه سه روز اعتکاف

مسأله:

آغاز زمان اعتکاف، اذان صبح روز اوّل است و انتهای آن بنابر احتیاط واجب، تا اذان مغرب روز سوم است و در محقّق شدن اعتکاف، سه روز تلفیقی کافی نیست یعنی فرد نمی­تواند بعد از اذان صبح روزِ اول معتکف شود هر چند نقصان روز اول را از روز چهارم جبران نماید، مثل اینکه معتکف از اذان ظهر روز اوّل تا اذان ظهر  روز چهارم در مسجد بماند.

 

شرایط صحّت اعتکاف

مسأله:

در اعتکاف اموری معتبر است:

1. معتکف مسلمان باشد. ۲. معتکف عاقل باشد.
2. اعتکاف با قصد قربت انجام شود.
3. مدّت اعتکاف حداقل سه روز باشد.
4. معتکف در ایام اعتکاف روزه باشد.
5. اعتکاف در مساجد چهار گانه یا در مسجد جامع باشد.
6. اعتکاف در یک مسجد انجام شود.
7. اعتکاف با اذن کسی که اذن او شرعاً معتبر است‌ باشد.
8. معتکف محرّمات اعتکاف را ترک نماید.
9. معتکف در مکان اعتکاف باقی بماند‌و از آن‌خارج نشود مگر در مواردی‌که خروج شرعاً جایز است.

 

شرط اول و دوم: معتکف مسلمان و عاقل باشد

مسأله:

شرط‌ اول و دوم صحّت اعتکاف آن است که اعتکاف کننده مسلمان و عاقل باشد و اعتکاف فرد مجنون یا غیر مسلمان صحیح نیست.

 

شرط سوم: اعتکاف با قصد قربت انجام شود

مسأله:

اعتکاف کننده، باید قصد قربت به گونه­ای که در وضو گذشت، داشته باشد و اعتکاف را از آغاز تا پایان آن به قصد قربت با رعایت اخلاص معتبر در آن به جا آورد.

 

شرط چهارم: مدّت اعتکاف حداقل سه روز باشد

مسأله:

حداقل مدّت‌اعتکاف باید سه روز باشد و اعتکاف در کمتر از سه روز صحیح نیست و امّا برای حد‌اکثر آن حدّی نیست که توضیح آن در مسأله (۳) گذشت.

 

شرط پنجم: معتکف در ایام اعتکاف روزه باشد

مسأله:

اعتکاف کننده باید در ایّام اعتکاف، روزه باشد­، بنابراین کسی که نمی‌تواند روزه بگیرد مانند مسافری که قصد اقامه ده روز ندارد، مریض و زن حائض و نفساء، اعتکافش صحیح نیست و در ایام اعتکاف لازم نیست که روزه مخصوص به اعتکاف باشد بلکه هر روزه‌ای باشد صحیح است حتّی روزه استیجاری، مستحبی و قضاء هم کافی است.

مسأله:

در مدّت زمانی که معتکف روزه است یعنی از اذان صبح تا مغربِ هر روز، هر کاری که روزه را باطل می­کند، موجب بطلان اعتکاف نیز می­گردد بنابراین معتکف باید در هنگام روزه از ارتکاب عمدی مبطلات روزه خودداری نماید.

 

شرط ششم: اعتکاف در مساجد چهار گانه یا در مسجد جامع باشد

مسأله:

اعتکاف در مسجد الحرام یا مسجد النّبی صلّی الله علیه و آله و سلّم یا مسجد کوفه یا مسجد بصره صحیح است همچنین اعتکاف در مسجد جامع هر شهر صحیح می‌باشد مگر در زمانی که امامت آن مسجد اختصاص به فرد غیر عادل داشته باشد که در این هنگام، بنابر احتیاط واجب، اعتکاف صحیح نبوده و جایز نیست و مراد از مسجد جامع، مسجدی است که اختصاص به محلّه یا منطقه خاص یا گروه خاصّی نداشته باشد و محلّ اجتماع و رفت و آمد مردم مناطق و محلّات مختلف شهر باشد و مشروعیّت اعتکاف در غیر مسجد جامع ثابت نیست بلکه آنچه از ظاهر روایاتِ معتبر فهمیده می­شود اختصاص اعتکاف مشروع به مسجد جامع می‌باشد لکن چون أدلّه، قطعی و یقین آور نیست لذا اعتکاف در سایر مساجد غیر مسجد جامع رجائاً و بدون قصد ورود، اشکال ندارد امّا اعتکاف در جایی که مسجد نیست و مثلاً حسینیه است یا فقط نمازخانه است صحیح نیست و مشروعیّت ندارد.

 

شرط هفتم: اعتکاف در یک مسجد انجام شود

مسأله:

اعتکاف ‌لازم‌است در یک مسجد انجام شود. بنابراین یک اعتکاف را نمی‌توان در دو مسجد انجام داد چه جدا از هم باشند یا متّصل به هم باشند مگر به گونه­ای به هم متّصل باشند که عرفاً یک مسجد حساب شوند.

 

شرط هشتم: اعتکاف با اذن کسی که اذن او شرعاً معتبر است‌ باشد

مسأله:

اعتکاف باید با اذن کسی که اذن او شرعاً معتبر است‌ باشد. بنابراین زمانی که توقّفِ زن در مسجد، حرام باشد مثل موردی که زن بدون اجازه از منزل خارج شده باشد، اعتکاف باطل است و در صورتی که توقّفِ زن در مسجد، حرام نباشد ولی اعتکاف منافی با حق شوهر باشد، صحّت اعتکافش در صورتی که بدون اذن شوهرش باشد،محلّ اشکال است. همچنین در صورتی که اعتکاف موجب آزار و اذیّت والدین باشد و این اذیت، ناشی از شفقت و دلسوزی باشد، اذن فرزند از آنان لازم است و اگر موجب اذیّت آنان نباشد، احتیاط مستحب است اجازه بگیرد.

 

شرط نهم: معتکف محرّمات اعتکاف را ترک نماید

مسأله:

شرط‌نهم‌ صحّت‌اعتکاف آن است که معتکف از محرّمات اعتکاف اجتناب نماید که توضیح آنها خواهد آمد.

 

شرط دهم: معتکف در مکان اعتکاف باقی بماند و از آن خارج نشود مگر در مواردی که خروج شرعاً جایز است

مسأله:

دهمین شرط صحّت اعتکاف آن است که معتکف در مدّت اعتکاف، در مسجدی که در آن اعتکاف کرده است، بماند و جز برای اموری که ضرورت دارد از مسجد بیرون نرود که توضیح آن خواهد آمد و در مواردی که جایز است از مسجد بیرون رود، بیشتر از زمانی که برای انجام آن امر لازم است، نباید خارج مسجد نماند.

 

احکام خروج از محل اعتکاف

مسأله:

خروج از محلّ اعتکاف برای ضروراتی که چاره‌ای از آن نیست، مثل توالت کردن، جایز است و خروج از مسجد برای غسل جنابت جایز بلکه واجب است همچنین خروج بانوان برای انجام غسل استحاضه جایز است و زن مستحاضه‌ای که غسل بر او واجب است در صورتی که غسل­های واجب خود را انجام ندهد، مضرّ به صحّت اعتکافش نیست.

 

حکم خروج از محل اعتکاف برای وضوی نماز واجب اداء یا قضاء

مسأله:

خروج از محلّ اعتکاف برای وضوی نماز واجبِ اداء، جایز است هر چند وقت نماز داخل نشده باشد وخارج شدن برای وضوی نماز واجبِ قضاء در صورتی که وقت قضاء وسعت داشته باشد،محلّ اشکال است.

 

حکم خروج از محل اعتکاف برای وضو با وجود امکان وضو گرفتن در محل اعتکاف

مسأله:

چنانچه شرایط برای وضو گرفتن در خود مسجد فراهم باشد فرد معتکف نمی‌تواند به خارج از مسجد برای وضو گرفتن برود.

 

حکم خروج معتکف برای انجام غسل واجب

مسأله:

اگر بر اعتکاف کننده غسل واجب شود، در صورتی که آن غسل از غسل‌هایی است که انجام آن در مسجد، مانع داشته و جایز نباشد مثل غسل جنابت که مستلزم ماندن در مسجد با جنابت است یا موجب نجس شدن مسجد می‌گردد، باید خارج شود‌ و گرنه اعتکاف او باطل می­شود و در صورتی که غسل کردن در مسجد مانعی نداشته باشد مانند غسل مسّ میّت و امکان غسل نیز باشد، بنابر احتیاط واجب، جایز نیست از مسجد خارج شود.

 

حکم خروج از محل اعتکاف برای انجام غسل ‌های مستحب و سایر امور راجحه

مسأله:

خروج از محلّ اعتکاف برای غسل‌های مستحبی مثل غسل جمعه یا غسل اعمال اُمّ داوود و همچنین برای وضوی مستحبی، محلّ اشکال است. و به طور کلّی خارج شدن از مسجد برای امور راجحه (دارای رجحان) در غیر آنچه ضرورت عرفی به حساب می­آید، محلّ اشکال و احتیاط است ولی معتکف برای تشییع جنازه و تجهیز میّت مانند غسل و نماز و دفن میّت و برای عیادت مریض و نماز جمعه می‌تواند از محلّ اعتکاف ‌خارج شود.

 

حکم خروج از محل اعتکاف برای شرکت در نماز جماعت

مسأله:

خروج فرد معتکف برای شرکت در نماز جماعتی که خارج از محلّ اعتکاف ‌برگزار می‌شود، بنابر احتیاط واجب، جایز نیست مگر فردی که در مکّه مکرّمه معتکف شده باشد که وی می­تواند برای نماز جماعت یا فرادا از مسجد خارج شود و در هر جای مکّه که می‌خواهد نماز بخواند.

 

حکم خروج از محل اعتکاف برای آوردن وسایل مورد احتیاج

مسأله:

خروج معتکف از مسجد برای آوردن وسایل مورد احتیاجش در فرضی که می‌تواند فرد غیر معتکفی را برای آوردن آن وسایل مأمور نماید، جایز نیست.

 

حکم خروج برای مدّت طولانی که موجب به هم خوردن صورت اعتکاف گردد

مسأله:

اگر معتکف به خاطر کار ضروری از مسجد خارج شود ولی مدّت خروجش طولانی‌گردد، به گونه‌ای‌که صورت اعتکاف از بین برود، اعتکافش باطل است، هر چند خروجش از روی إکراه یا اجبار یا اضطرار و یا فراموشی باشد.

 

حکم خروج عمدی از محل اعتکاف در غیر موارد مجاز

مسأله:

اگر معتکف از محلّ اعتکاف عمداً و اختیاراً و با وجود اطّلاع از حکم شرعی در غیر موارد ضروری و مجاز برای خروج، خارج گردد، اعتکافش باطل می‌شود.

 

حکم خروج از محل اعتکاف به واسطه ندانستن مسأله در غیر موارد مجاز

مسأله:

اگر معتکف از محلّ اعتکاف به خاطر ندانستن مسأله و جهل به حکم شرعی در غیر موارد ضروری و مجاز برای خروج، خارج گردد، اعتکافش باطل می‌شود.

 

حکم خروج از محل اعتکاف به جهت نسیان و فراموشی

مسأله:

اگر معتکف از روی فراموشی از مسجد خارج شود، اعتکاف باطل می‌شود و اگر معتکف از روی إکراه و اجبار از مسجد خارج شود، اعتکافش باطل نمی‌شود مگر مدّت خروجش طولانی گردد، به گونه‌ای که‌صورت اعتکاف از‌ بین برود که‌در این ‌فرض، اعتکافش باطل می‌شود.

 

حکم خارج نشدن از محل اعتکاف در مواردی که خروج واجب است

مسأله:

اگر بر معتکف خروج از  محلّ اعتکاف، واجب باشد مثل اداء بدهی و دینی که بر عهده او واجب است و سر رسید آن فرا رسیده است و تمکّن از ادای آن را دارد و طلبکار هم آن را مطالبه می‌کند یا اداء واجب دیگری که انجام آن متوقّف بر خروج است ولی او خلاف وظیفه رفتار نموده و خارج نشود، گناهکار است امّا اعتکافش باطل نمی‌شود. [۱]

 

 

حکم نشستن زیر سایه یا آفتاب در خارج از محل اعتکاف

مسأله:

معتکف نباید بیش از مقدار حاجت و ضرورت و نیاز بیرون مسجد بماند و در خارج از مسجد، در صورت امکان، نباید زیر سایه بنشیند ولی نشستن زیر سایه در خارج از محلّ اعتکاف، اگر قضاء حاجت و رفع نیاز متوقّف بر نشستن زیر سایه باشد، اشکال ندارد و بنابر احتیاط واجب، بعد از قضاء حاجت و رفع نیاز مطلقاً ننشیند مگر ضرورت پیش آید.

 

حکم راه رفتن زیر سایه در خارج از محل اعتکاف

مسأله:

معتکف می‌تواند در بیرون مسجد زیر سایه راه برود هر چند احتیاط مستحب ترک آن است.

حکم رعایت نزدیک­ترین مسیر در هنگام خروج از محل اعتکاف

مسأله:

مراعات نزدیک­ترین مسیر در هنگام خروج از محلّ اعتکاف یا برگشت به محلّ اعتکاف، بنابر احتیاط واجب، لازم است مگر آنکه انتخاب مسیر دورتر مستلزم توقّفِ کمتر در خارج مسجد باشد که باید آن را انتخاب کند.

 

حکم شرط ضمن اعتکاف در مورد انصراف از آن

مسأله:

انسان می‌تواند از آغاز هنگام نیّتِ اعتکاف در غیر اعتکافِ واجبِ معیّن [۲] شرط کند که اگر مشکلی پیش آمد اعتکاف را رها کند. بنابر این وی می­تواند با قرار دادن این شرط، در وقت پیش آمدن مشکل و مانع، اعتکاف را رها کند و اشکالی هم ندارد حتّی در روز سوّم، امّا اگر معتکف شرط کند بدون عارض شدن هیچ سببی بتواند اعتکاف را قطع نماید، صحّت چنین شرطی، محلّ اشکال است. شایان ذکر است قرار دادن شرط مذکور (شرط رها کردن اعتکاف در اثنای آن) بعد از شروع اعتکاف یا قبل از شروع آن صحیح نیست بلکه باید همزمان و مقارن با نیّت اعتکاف باشد.

بعضی از مواردی که در صحّت اعتکاف شرط نیست

مسأله:

در اعتکاف، بلوغ شرط نیست و اعتکافِ بچّه ممیّز هم صحیح است.

مسأله:

اگر‌ اعتکاف‌کننده بر فرش غصبی بنشیند و از غصبی بودن فرش، آگاه باشد، معصیت کرده است ولی اعتکافش باطل نمی‌شود و اگر کسی به مکانی سبقت گرفته و جا گرفته باشد و اعتکاف کننده، آن مکان را از او بدون رضایت بگیرد هر چند گناهکار است ولی اعتکافش صحیح است.

 

محرّمات اعتکاف

مسأله:

کسی که در حالِ‌اعتکاف‌می­باشد، باید از محرّمات اعتکاف که در ذیل می‌آید اجتناب نماید و ارتکاب آنها اعتکاف را باطل می­کند ولی وجوب اجتناب از آنها در اعتکافی که واجبِ معیّن نیست، در غیر جماع، بنابر احتیاط است:

1. بوی خوش ۲. جماع و آمیزش با همسر.
2. استمناء و لمس و بوسیدن از روی شهوت (بنابر احتیاط واجب)
3. ممارات و مجادله کردن   ۵. خرید و فروش.

 

۱. بوی خوش

مسأله:

برای معتکف بوییدن عطریّات مطلقاً چه از بوییدنش لذّت ببرد و چه لذّت نبرد، جایز نیست و بوییدن گیاهان خوشبو در صورتی که از بوییدن آن لذّت می‌برد جایز نیست و اگر از بوییدن آن لذّت نمی‌برد اشکال ندارد. همچنین معتکف می‌تواند از مواد شوینده معطّر و خوشبو از جمله صابون مایع یا جامد، شامپو، خمیر دندان خوشبو استفاده نماید و در مساجدی که معمولاً غیر معتکفین عطر می‌زنند استشمام بوی عطر آنان جایز نیست ولی احساس بوی عطر ظاهراً مانعی ندارد و لازم نیست بینی خود را بگیرد.

 

۲.جماع و آمیزش با همسر

مسأله:

جماع و آمیزش با همسر در حال اعتکاف جایز نیست هر چند موجب انزال و خروج منی نشود و ارتکاب عمدی آن اعتکاف را باطل می‌کند.

 

۳.استمناء و لمس و بوسیدن از روی شهوت (بنابر احتیاط واجب)

مسأله:

معتکف بنابر احتیاط واجب، باید از استمناء (هر چند به صورت حلال [۳]) و مباشرت زن به لمس و بوسیدن به شهوت هم اجتناب کند و نگاه کردن با شهوت به همسر در ایّام اعتکاف مبطل اعتکاف نیست ولی احتیاط مستحب آن است که در ایّام اعتکاف از آن اجتناب شود.

 

۴. ممارات و مجادله کردن

مسأله:

در حال اعتکاف جدال بر سر مسائل دنیوی یا دینی در صورتی که به قصد غلبه بر طرف مقابل و اظهار فضلیت و برتری باشد، حرام است امّا اگر به قصد اظهار حق و روشن شدن حقیقت و بر طرف کردن خطا و اشتباه طرف مقابل باشد نه تنها حرام نیست بلکه از بهترین عبادات است. بنابراین ملاک، قصد و نیّت معتکف است.

 

۵. خرید و فروش

مسأله:

در حال اعتکاف خرید و فروش و بنابر احتیاط واجب، هر نوع داد و ستدی مانند اجاره، مضاربه، معاوضه و … حرام است هر چند معامله انجام شده صحیح است.

مسأله:

هرگاه معتکف برای تهیه مواد خوراکی یا آشامیدنی یا سایر حوائج اعتکاف ناچار به خرید و فروش شود و شخص غیر معتکفی که این کار را به وکالت انجام دهد، نیابد و تهیه اجناس مذکور بدون خرید مثل هدیه یا قرض گرفتن امکان نداشته باشد، در این صورت، خرید و فروش مانعی ندارد.

 

حکم ارتکاب عمدی محرّمات اعتکاف

مسأله:

اگر معتکف محرّمات اعتکاف را عمداً و با وجود اطّلاع از حکم شرعی انجام دهد، اعتکافش باطل می‌شود

 

حکم ارتکاب سهوی محرّمات اعتکاف

مسأله:

اگر معتکف یکی از محرّمات اعتکاف را سهواً و از روی فراموشی انجام دهد، مطلقاً مبطل اعتکاف نیست.

 

حکم ارتکاب محرّمات اعتکاف به خاطر جهل به حکم شرعی

مسأله:

اگر معتکف یکی از محرّمات اعتکاف را به خاطر ندانستن مسأله انجام داده، در صورتی که جاهل مقصّر بوده، اعتکافش باطل می‌شود و اگر جاهل قاصر بوده، اعتکافش صحیح است و حکم سهو را دارد.

 

احکام قضای اعتکاف

مسأله:

اگر شخص معتکف اعتکافش را به وسیله ارتکاب یکی از مُفسداتی که در مسائل پیش بیان شد، باطل کند، اگر اعتکاف واجبِ معیّن باشد، بنابر احتیاط واجب، باید اعتکاف را قضاء کند و اگر در اعتکاف واجبِ غیر معیّن باشد مثل آنکه اعتکاف را بدون آنکه در وقت معیّنی باشد نذر کند، واجب است که اعتکاف را دوباره از سر گیرد و اگر در اعتکاف مستحب باشد و بعد از اتمام روز دوم اعتکاف را باطل کند، بنابر احتیاط وجوبی اعتکاف را قضاء کند و اگر قبل از اتمام روز دوم، اعتکاف مستحب را باطل کند، چیزی بر عهده او نیست و قضاء ندارد.

مسأله:

اگر در موقع نیّت اعتکافِ واجب، شرط رجوع (شرط رها نمودن اعتکاف در اثنای آن) کرده باشد که تفصیل آن در مسأله (۳۱) گذشت، چنانچه یکی از محرّمات را انجام دهد، قضاء اعتکاف و از سر گرفتن آن، هیچ‌کدام لازم نیست.

 

حکم زنی که بعد از اتمام روز دوم اعتکاف حائض شده است

مسأله:

اگر زنی که معتکف شده است بعد از‌ اتمام روز دوم اعتکاف، حائض شود واجب است فوراً از مسجد خارج شود و قضاء اعتکاف بر او بنابر احتیاط واجب لازم می­باشد، مگر آنکه در ابتدای اعتکاف شرط رجوع (شرط رها نمودن اعتکاف در اثنای آن) کرده باشد که تفصیل آن در مسأله (۳۱) گذشت.

 

حکم تأخیر انداختن قضای اعتکاف

مسأله:

قضاء اعتکاف واجب، واجب فوری نیست ولی نباید قضاء آن را به حدّی تأخیر اندازد که سهل انگاری در اداء واجب حساب شود و احتیاط مستحب است که فوراً قضاء کند.

 

قضای اعتکاف پدر که در اثنای اعتکاف فوت نموده  بر پسر بزرگتر واجب نیست

مسأله:

اگر در اثناء اعتکافی که به سبب نذر یا قسم یا عهد یا سپری شدن دو روز اولِ اعتکاف، واجب شده است، معتکف بمیرد بر ولیّ او (پسر بزرگ­تر) قضاء اعتکاف، واجب نیست هر چند احتیاط مستحب آن است که اعتکاف متوفّی را قضاء کند. البتّه چنانچه معتکف در این مورد وصیت نموده است که از ثلث مالش فردی را اجیر کنند تا برای او اعتکاف انجام دهد، باید مطابق با وصیت عمل شود.

 

کفّاره باطل کردن اعتکاف

مسأله:

اگر معتکف اعتکاف واجب را با جماع و آمیزش عمداً باطل کند، چه در روز باشد یا شب، کفّاره واجب می‌شود و در سایر محرّمات، کفّاره ندارد هر چند احتیاط مستحب است که کفّاره بدهد.

شایان ذکر است؛ کفّاره بطلان اعتکاف، همانند کفّاره ماه مبارک رمضان است که فرد مخیّر است شصت روز را روزه بگیرد یا شصت فقیر را طعام بدهد، هر چند احتیاط استحبابی مراعات کفّاره مرتّبه است یعنی شصت روز روزه بگیرد و اگر نتوانست شصت فقیر را طعام دهد.

 

حکم عدول از یک اعتکاف به اعتکاف دیگر

مسأله:

عدول از اعتکاف به اعتکاف دیگر جایز نیست، چه هر دو واجب باشند مثل آنکه یکی را به نذر و دیگری را به قسم بر خود واجب کرده باشد، یا هر دو مستحبّ باشند، یا یکی واجب و دیگری مستحبّ باشد، یا یکی برای خود و دیگری به نیابت یا اجاره برای غیر باشد، یا هر دو به نیابت از غیر باشد. [۴]

 

برای اطلاع از فتاوای مراجع تقلید (همراه با اختلافات) پیرامون اعتکاف اینجا را کلیک نمایید

برای اطلاع از برخی از استفتائات مقام معظم رهبری پیرامون اعتکاف اینجا را کلیک نمایید

برای اطلاع از فضیلت اعتکاف و پیامهایی از یکی از مراجع عالیقدر شیعه پیرامون اعتکاف اینجا را کلیک نمایید

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

[۱] البتّه اگر معتکف جنب شده باشد و عمداً در محلّ اعتکاف باقی بماند و برای انجام غسل جنابت از مسجد محلّ اعتکاف خارج نشود به توضیحی که در مسأله (۱۹) گذشت اعتکافش باطل می‌شود.

[۲] مراد از اعتکافِ واجبِ معین، اعتکافی است که به وسطه نذر، عهد، قسم و مانند آن، بر فرد واجب می‌شود که روزهای معیّنی از سال را معتکف شود مثل اینکه فرد نذر کند در روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم ماه رجب امسال معتکف شود.

[۳] استمناء به معنای خروج منی از طریق خودارضایی یا از طریق غیر همسر شرعی انسان، فی نفسه، حرام می‌باشد.

[۴] توضیح المسائل جامع، ج۱ ، از ص ۵۹۷، فصل اعتکاف –  منهاج الصالحین، ج ۱، از ص ۳۱۹، الاعتکاف  –  العروه الوثقی، ج۲ ، از ص ۴۷۹، کتاب الاعتکاف – استفتاء خصوصی کتبی و شفاهی از نجف اشرف