وظیفه ی افراد مسلوس
وظیفه ی افراد مسلوس
افرادی که تکرر ادرار (سلس البول) دارند
اگر انسان مرضی دارد که بی اختیار ادرار او قطره قطره میریزد که به وی «مَسلوس» گفته میشود یا نمیتواند از بیرون آمدن مدفوع خودداری کند که به وی «مَبطون» گفته میشود یا مرضی دارد که نمیتواند از خارج شدن باد جلوگیری کند یا بیماری دارد که بی اختیار از او منی خارج می شود یا مواردی مانند آن (مثل کسی که مبتلا به بیماری است که بی اختیار خوابش می برد). باید به «احکام دائم الحدث» عمل نماید.
مقام معظم رهبری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (حفظه الله تعالی):
وظیفه ی مسلوس برای نماز:
کسى که مسلوس است، یعنى مرضى دارد که بول او قطره قطره مى ریزد، اگر براى او زمانى که بتواند طهارت و نماز را ولو با اکتفا به اقل واجبات آن انجام دهد، پیش مى آید؛ باید منتظر آن زمان بماند تا نماز را در آن وقت انجام دهد. و اگر چنین زمانى نباشد، و در تمام وقت به مقدار وضو گرفتن و نماز خواندن مهلت پیدا نمى کند، لازم نیست در بین نماز وضو بگیرد، هر چند براى او وضو گرفتن سخت نباشد و با یک وضو مى تواند نمازهاى زیادى بخواند، مگر آن که در فاصله بین دو نماز از او بولى بیرون آید، که در این صورت تکرار وضو لازم است. و نیز باید براى نماز به وسیله کیسه اى که در آن پنبه و یا چیز دیگرى است که از رسیدن بول به جاهاى دیگر جلوگیرى مى کند خود را حفظ نماید، و احتیاط واجب آن است که پیش از هر نماز، مخرج بول را بشوید، امّا شستن کیسه لازم نیست.
قضای نمازها پس از بهبودی:
مسلوس پس از بهبود یافتن، واجب نیست نمازهاى گذشته خود را قضا کند. البته اگر در وقت نماز بهبودى یافت و به اندازه نماز با طهارت، وقت داشت؛ باید نماز را اعاده کند.
انجام نمازهای قضای قبل از بیماری (زمان سلامتی) در حال بیماری (سلس البول):
نماز قضا مانند نماز ادا باید با طهارت کامل و وضو خوانده شود؛ مگر آن که شخص تا آخر عمر هنگام خواندن نماز، قدرت حفظ طهارت و وضو را به هیچ صورتی نداشته باشد که در این صورت، اگر یقین یا خوف عقلائی دارد تا آخر عمر نمی تواند با حفظ طهارت کامل و وضو نماز بخواند، خواندن نماز قضا با انجام وظایف مسلوس، مانعی ندارد، در غیر این صورت احتیاط در تاخیر قضا تا زمانی است که عذر برطرف شود.
شرکت در نماز جماعت:
با عمل به وظیفه مسلوس، شرکت در نماز جماعت اشکال ندارد. (۱)
آیت الله العظمی سیستانی (حفظه الله تعالی):
بهطور اجمال، چنین فردی نسبت به اینکه از اوّل وقت نماز تا آخر وقت به مقدار انجام طهارت (وضو یا غسل یا تیمّم هر کدام وظیفه اوست) و خواندن نماز مهلت پیدا میکند یا نه، چهار حالت دارد:
الف) یقین یا اطمینان به مهلت پیدا کردن برای تمام نماز دارد؛
ب) یقین یا اطمینان به مهلت پیدا کردن برای قسمتی از نماز دارد؛
ج) احتمال مهلت پیدا کردن برای همه یا قسمتی از نماز میدهد؛
د) یقین یا اطمینان دارد حتّی برای قسمتی از نماز هم مهلت پیدا نمیکند.
حکم هر کدام از موارد در مسائل بعد ذکر میشود.
مسأله ۱) اگر دائم الحدث یقین یا اطمینان داشته باشد که از اوّل وقت نماز تا آخر آن، به مقدار انجام طهارت (وضو یا غسل یا تیمّم، هر کدام وظیفه اوست) و خواندن تمام نماز مهلت پیدا میکند، باید نماز را در آن مهلت بخواند، چه آن مهلت، اوّل وقت باشد یا وسط وقت یا آخر وقت.
شایان ذکر است، اگر مهلت او به مقدار کارهای واجب نماز است، باید در وقتی که مهلت دارد فقط کارهای واجب نماز را بهجا آورد و کارهای مستحب، مانند اذان و اقامه و قنوت را ترک نماید.
مسأله ۲) اگر دائم الحدث یقین یا اطمینان داشته باشد که از اوّل وقت نماز تا آخر آن به مقدار انجام طهارت (وضو یا غسل یا تیمّم، هر کدام وظیفۀ اوست) و خواندن قسمتی از نماز مهلت پیدا میکند و پس از آن در بین نماز یک دفعه یا چند دفعه، ادرار یا مدفوع یا باد یا منی از او خارج میشود، احتیاط لازم آن است که در مهلتی که دارد وضو یا غسل یا تیمّم را بهجا آورده و نماز بخواند.
فرد مذکور لازم نیست در بین نماز یا بعد از نماز، به سبب ادرار یا مدفوع یا باد یا منی خارج شده، دوباره وضو یا غسل یا تیمّم را انجام دهد؛ بلکه حتّی یک وضو برای چندین نمازش کافی است، خواه نماز مستحبی باشد، خواه واجب؛ مگر آنکه باطل کنندهای غیر از آنچه مبتلا به آن است از او سر زند، مثل آنکه بخوابد یا همان باطل کنندهای که به آن مبتلا است در حالی که مربوط به آن مریضی نیست از او سر زند، مثل اینکه ادرار یا مدفوع بهطور طبیعی از او خارج شود، که در این دو صورت، باید وضو یا غسل یا تیمّم را دوباره انجام دهد.
مسأله ۳) دائم الحدث، چنانچه احتمال میدهد از اوّل وقت نماز تا آخر آن به مقدار انجام طهارت (وضو یا غسل یا تیمّم، هر کدام وظیفۀ اوست) و خواندن تمام نماز یا قسمتی از آن مهلت پیدا میکند، احتیاط مستحب آن است که صبر نماید، هرچند میتواند در اوّل وقت نماز را بخواند؛
امّا اگر بعد از نماز مهلتی پیش آید که حدث از او سر نمیزند و آن مهلت، به اندازۀ انجام طهارت و خواندن تمام یا قسمتی از نماز باشد، بنابر احتیاط واجب باید نماز را دوباره بخواند. این حکم، در مورد کسی که به اعتقاد آنکه مهلت پیدا نمیکند نماز را در اوّل وقت خوانده نیز جاری است.
مسأله ۴) کسی که ادرار یا مدفوع یا باد یا منی، به گونهای پی در پی از او خارج میشود که به مقدار انجام طهارت (وضو یا غسل یا تیمّم، هر کدام وظیفۀ اوست) و قسمتی از نماز مهلت پیدا نمیکند، وضو یا غسل یا تیمّم (هر کدام وظیفۀ اوست) را انجام دهد و نماز بخواند و به ادرار یا مدفوع یا باد یا منی خارج شده قبل از نماز یا میان نماز یا بعد از نماز اعتنا نکند و لازم نیست وضو، غسل یا تیمّم را دوباره انجام دهد؛ بلکه حتّی یک وضو برای چندین نمازش کافی است، خواه نماز مستحبی باشد، خواه واجب؛ البتّه احتیاط مستحب آن است که برای هر نماز یک وضو بگیرد؛ ولی برای سجده و تشهّد قضا شده و نماز احتیاط، وضوی دیگری لازم نیست.
شایان ذکر است، این فرد بر وضو یا غسل یا تیمّم خود باقی است؛ مگر آنکه باطل کنندهای غیر از آنچه مبتلا به آن است، از او سر بزند، مثل آنکه بخوابد یا همان باطل کنندهای که به آن مبتلا است در حالی که مربوط به آن مریضی نیست، از او سر زند، مثل اینکه ادرار یا مدفوع یا باد یا منی بهطور طبیعی از او خارج شود که در این دو صورت، باید دوباره وضو یا غسل یا تیمّم را انجام دهد.
مسأله ۵) کسی که ادرار یا مدفوع یا باد یا منی، پی در پی از او خارج میشود، لازم نیست بعد از وضو فوراً نماز بخواند، هرچند احتیاط مستحب است که چنین کند.
مسأله ۶) کسی که ادرار یا مدفوع و مانند آن، پی در پی از او خارج میشود، بعد از وضو گرفتن جایز است نوشتۀ قرآن را لمس نماید، هرچند در غیر حال نماز باشد.
مسأله ۷) کسی که ادرار یا مدفوع یا باد یا منی، پی در پی از او بیرون میآید، باید در صورت امکان از رسیدن نجاست به قسمتهای دیگر جلوگیری نماید (مثل آنکه با کیسهای که در آن پنبه یا چیز دیگری وجود دارد، از رسیدن ادرار به قسمتهای دیگر جلوگیری کند و یا در مورد مدفوع، به صورتی از سرایت نجاست جلوگیری کند) و احتیاط واجب آن است که اگر سختی فوقالعادهای که معمولاً قابل تحمّل نیست ندارد، قبل از هر نماز مخرج را تطهیر نماید.
مسأله ۸) کسی که نمیتواند از بیرون آمدن ادرار یا مدفوع یا باد یا منی خودداری کند، اگر بیماری او به آسانی معالجه شود، احتیاط مستحب آن است که خود را معالجه نماید.
مسأله ۹) دائم الحدث، بعد از آنکه بیماری او خوب شد، لازم نیست نمازهایی را که در هنگام بیماری طبق وظیفهاش خوانده، قضا نماید؛ ولی اگر در بین وقت نماز مریضیش خوب شود، بنابر احتیاط لازم، نمازی را که در آن وقت خوانده، دوباره بخواند. (۲)
آیت الله العظمی شبیری زنجانی (حفظه الله تعالی):
جلوگیری از خروج بول و غائط در نماز برای مسلوس و مبطون۰ کسی که نمیتواند از بیرون آمدن بول یا غائط یا باد خودداری کند در صورتی که ممکن باشد، باید به مقدار نماز از خارج شدن بول و غائط و باد جلوگیری کند اگر چه خرج داشته باشد، بلکه اگر بیماری او به آسانی معالجه میشود احتیاط مستحب آن است که خود را معالجه کند.
وظیفۀ مسلوس و مبطون در مورد نجاست بدن و لباس۰ کسی که بول او قطره قطره میریزد باید برای نماز به وسیلۀ کیسۀ پاکی که در آن پنبه یا چیز دیگری است که از رسیدن بول به جاهای دیگر جلوگیری میکند، خود را حفظ نماید و باید برای هر نماز مخرج بول را که نجس شده آب بکشد و نیز کیسه را که نجس شده آب کشیده یا آن را تعویض نماید. ولی اگر نماز ظهر و عصر را با هم بخواند لازم نیست برای نماز عصر مخرج بول و کیسه را تطهیر نموده و میتواند با همان حال نماز عصر را هم بخواند. و همچنین است اگر نماز مغرب و عشا را با هم بخواند، و در هر حال تا میتواند باید از سرایت نجاست به جاهای دیگر بدن جلوگیری کند. (۳)
آیت الله العظمی مکارم شیرازی (حفظه الله تعالی):
مساله:
کسى که بول یا غایط پیدرپی از او خارج میشود چنانچه میداند که از یک تا آخر وقت نماز، به مقدار وضو گرفتن و نمازخواندن مهلت پیدا میکند باید نماز را در همان وقت مهلت بخواند و به واجبات نماز، قناعت کند. والا وظیفه آن است که یک وضو بگیرد و فوراً مشغول نماز شود و اگر در وسط نماز چیزی خارج شد اعتنا نکند و در حال نماز حمل کیسه آلوده با خود، نماز را باطل نمیکند و نماز را بخواند انشاءالله صحیح است حتی اگر بین دونماز فاصله زیادی نیندازد باهمان یک وضو میتواند هر دونماز را بخواند.
مساله:
کسانى که داراى چنین بیمارى هستند، اگر به آسانى قابل معالجه باشند واجب است معالجه کنند و اگر نکنند عبادات آنها بنابر احتیاط واجب باطل است.
مساله:
کسانى که به چنین بیمارى مبتلا هستند پس از بهبودى لازم نیست نمازهایى را که در وقت بیمارى طبق دستورهاى بالا خوانده اند قضا نمایند، ولى اگر قبل از پایان وقت نماز بهبودى یابند باید نمازى را که وقتش باقى است اعاده کنند (بنابر احتیاط واجب).” (۴)
آیت الله العظمی وحید خراسانی (حفظه الله تعالی):
کسی که نمی تواند از خروج بول و غائط جلوگیرى کند، در این مسأله باید به دو حکم توجه شود: یکى حکم وضوء و دوم حکم طهارت بدن و لباس .
حکم وضو:
اگر انسان مرضى دارد که بول او قطره قطره مىریزد، یا نمىتواند از بیرون آمدن غائط خوددارى کند، چنانچه یقین دارد که از اوّل وقت نماز تا آخر آن به مقدار وضو گرفتن و نماز خواندن مهلت پیدا مىکند، باید وضو و نماز را در وقتى که مهلت پیدا مىکند انجام دهد.
و اگر مهلت او به مقدار کارهاى واجب وضو و نماز است باید در وقتى که مهلت دارد فقط کارهاى واجب وضو و نماز را به جا آورد و کارهاى مستحبّ را ترک نماید.
و اگر به مقدار وضو و نماز مهلت پیدا نمىکند و در بین نماز یک یا چند دفعه بول و غائط از او خارج مىشود، اگر همان نماز را با یک وضو بخواند کفایت مىکند ، و یک وضو براى چندین نماز او کافیست، مگر این که مُحدِث به حدث دیگرى گردد، و لازم نیست بعد از وضو فوراً نماز بخواند.
حکم طهارت بدن و لباس:
کسى که بول او قطره قطره مىریزد، باید براى نماز به وسیله کیسهاى که در آن پنبه یا چیز دیگرى است که از رسیدن بول به جاهاى دیگر جلوگیرى مىکند خود را حفظ نماید، و احتیاط واجب* آن است که پیش از هر نماز مخرج بول را که نجس شده آب بکشد ، مگر در صورتى که موجب حرج باشد ، و در صورتى که جمع ما بین ظهر و عصر یا مغرب و عشاء مىکند، شستن بین دو نماز لازم نیست.
و نیز کسى که نمىتواند از بیرون آمدن غائط خوددارى کند، چنانچه ممکن باشد باید به مقدار نماز از رسیدن غائط به جاهاى دیگر جلوگیرى نماید، و احتیاط واجب* آن است که براى نماز مخرج غائط را آب بکشد، مگر در صورتى که موجب حرج باشد.
همچنین کسى که نمىتواند از بیرون آمدن بول یا غائط خوددارى کند، در صورتى که ممکن باشد و موجب حرج نباشد باید به مقدار نماز از خارج شدن بول یا غائط جلوگیرى نماید، و در صورتى که مرض او به آسانى معالجه شود باید خود را معالجه نماید. (۵)
