سیدالشهدای انقلاب اسلامی حضرت آیت الله العظمی امام سید علی حسینی خامنه ای
بسم الله الرحمن الرحیم
سیّدالشهدای انقلاب اسلامی حضرت آیتاللهالعظمیٰ امام سیّدعلی خامنه ای (رضواناللهعلیه)
در کتاب «دُرِّ فقاهت۱» به طور مُتقن اثبات شد که اعلم مراجع تقلید جهان اسلام، کسی نیست جز سیّدالشهدای انقلاب اسلامی، حضرت آیتاللهالعظمیٰ امام سیّدعلی حسینی خامنهای (رضواناللهعلیه).
بر همین اساس، وقتی اعلم مراجع تقلیدِ عصر حاضر، به خلف صالح خود، حضرت آیتاللهالعظمیٰ سیّدمجتبیٰ حسینی خامنهای (دام ظله) که سالها شاگردی پدر را کرده است، دستور حاشیهنویسی بر کتاب شریف «العروه الوثقیٰ» میدهند، این خود دلالت بر آن دارد که ایشان، فرزند و شاگرد خود را نهتنها مجتهد میداند، بلکه او را در قامت و جایگاه مرجعیّت میبیند. از این رو، دستور مرجع اعلم و اعلای شیعه در این امر، خود اثباتکنندهی بالاترین درجه از شایستگی مرجعیّت است.
توضیح آنکه حاشیهنویسی بر کتاب شریف «العروه الوثقیٰ» کار هر مجتهدی نیست. این کتاب از دیرباز در حوزههای علمیه به عنوان معیار و تراز سنجش اجتهاد شناخته شده است. سیّدالشهدای انقلاب اسلامی حضرت آیتاللهالعظمیٰ امام سیّدعلی حسینی خامنه ای (رضواناللهعلیه) در دیدار اعضای ستاد برگزاری همایش علّامه سیّد محمّدکاظم طباطبایی یزدی (رحمه الله) فرمودند: «از وقتی که عروه بُروز کرده، کمتر دیده شده که فقهای ما، مراجع ما، بر کتابهای دیگر حاشیه بزنند؛ یعنی جامعیّت عروه [… باعث شده] همه توجّهات روی این کتاب متمرکز شود».[۱]
بنابراین، کسانی بر این کتاب حاشیه مینویسند که افزون بر اجتهاد مطلق، در مقام مرجعیّت باشند و إلّا صدها مجتهد هستند که هرگز به خود اجازهی تحشیه بر این کتاب را نمیدهند؛ لذا صِرف دستور امام شهیدمان، دلالت روشن بر این دارد که به نظر ایشان، حضرت آیتاللهالعظمیٰ سیّدمجتبیٰ حسینی خامنهای (دام ظله) در آن زمان، دستکم صلاحیت و شایستگی مرجعیّت را داشتهاند. پس از آن نیز با نگارش تعلیقات و حواشی بر این کتاب شریف، مرتبهی والای فقاهت و مرجعیّت ایشان به وضوح اثبات میشود.
شایان ذکر است، صرف حاشیه زدن بر این کتاب به تنهایی دلیل قطعی بر مرجعیّت نیست، امّا وقتی اعلم مراجع عصر تشخیص میدهند و شخصاً به ایشان چنین دستوری میدهند – و نه به دیگران – به روشنی استفاده میشود که از دیدگاه امام شهیدمان (رضوان الله علیه)، حضرت آیتاللهالعظمیٰ سیّدمجتبیٰ حسینی خامنهای (دام ظله) در جایگاه مرجعیّت هستند.[۲]
در اینجا به نقل قول چند تن از علما مبنی بر این مطلب که امام شهیدمان (رضواناللهعلیه) به حضرت آیتاللهالعظمیٰ سیّدمجتبیٰ حسینی خامنهای (دام ظله) دستور تعلیق و تحشیه بر کتاب شریف «العروه الوثقیٰ» را دادهاند، اشاره میکنیم:
حضرت آیتالله غلامعلی صفایی بوشهری (دامت برکاته)[۳]:
در سال آخری که حضرت آیتالله حاج سیّدمجتبیٰ حسینی خامنهای دام ظله درس خود را تعطیل کردند، امام شهیدمان حضرت آیتاللهالعظمیٰ سیّد علی خامنهای رضوان الله علیه به ایشان دستور دادند که بنشین و تحشیه بر کتاب العروهالوثقی بزن. البته من نمیدانم تعلیق زدند یا خیر، ولی میدانم که امام شهیدمان دستور دادند که حاشیه بزن.[۴]
——————————————————————————————-
حضرت آیت الله عبدالله کیوانی (دامتبرکاته)[۵]:
ما باید کسی را انتخاب میکردیم که در باب حکمرانی، بالاتر از او وجود نداشته باشد و ما همان لحظات اول، کار را شروع کردیم. در باب احراز اجتهاد آیتالله سیّدمجتبیٰ خامنهای دام ظله، کار برایمان خیلی آسان بود، زیرا ایشان به مدّت بیست سال، درس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم داشتند و درس خارج فقه ایشان که بالاترین درس فقهی حوزه علمیه و مجتهد پرور هست، جزو شلوغترین دروس خارج حوزه علمیه بود.
رهبر شهید به آیتالله سیّدمجتبیٰ خامنهای امر کرده بودند که ایشان حاشیه بر عروهالوثقی بنویسند، [این کتاب] یک فقه جامع است درحالیکه کسانی بر عروه حاشیه مینویسند که در معرض مرجعیّت باشند و نه اجتهاد؛ یعنی آن مجتهدهایی که مرجع تقلید میشوند، حاشیه بر عروه میزنند، سپس نظر حاشیهای بر عروه او ترجمه میشود و به عنوان رسالهی فارسی عملیه مطرح میشود. رهبر شهید وقتی به شاگرد خودشان به عنوان استاد چنین امری کرده بود، میدانسته که ایشان توانایی اجتهادی دارد که میتواند این کار را بکند. [۶]
——————————————————————————
حضرت آیتالله سیّد محمدعلی فقیهی (دامت برکاته)[۷]:
من حدود ۲۵ سال یا بیشتر با حاجآقا مجتبیٰ آشنایی دارم. از زمان درس آیتالله وحید و آیتالله تبریزی، ایشان هم در همان درسها شرکت میکردند و ما بعد از درس با هم رفتوآمد و صحبت داشتیم. در این مدت، آنچه برای من کاملاً روشن شد، تسلّط علمی بالای ایشان بود. ایشان سالها درس خارج گفتهاند؛ ابتدا درسشان محدود و کمجمعیت بود، اما کمکم شلوغ شد و طلاب جدّی و اهل علم پای درسشان میآمدند. به نظر من، ایشان از نظر علمی هیچ کمبودی ندارند. حتی با اینکه با حاجآقا مصطفی هم ارتباطی داشتیم، آن قوت علمیای که در ایشان (آیتالله امام سیّدمجتبیٰ خامنهای) دیدم، در برادر بزرگترشان ندیدم.[۸]
هیچکس در اجتهاد ایشان تردید نکرده است و علاوه بر آن، ایشان حاشیه بر عروه دارند، حاشیه بر عروه هم یعنی کمال مرجعیت، ایشان واقعاً صلاحیّت مرجع تقلید بودن را دارند.[۹]
————————————————————————————–
حجتالاسلاموالمسلمین محمدعلی برکتین (دامتبرکاته)[۱۰]:
ایشان از مُخرَّجین و تربیتیافتگان و رشدیافتگان در حوزه علمیه تشیّع هست و اساتید مبرّز ایشان به قدرت اجتهاد ایشان و توانمندی ایشان اقرار و شهادت دادند و علاوه بر آن، خبرگان شهادت به این مطلب دادند و اینها برای ما کافی است. کسانی که مرتبط با ایشان بودند، این را یافتهاند؛ لذا توانایی ایشان در استنباط از کتاب و سنّت و رسیدن به دستورالعملهایی که دین مدّ نظر دارد، لا کلام فیه میباشد. سال ۱۴۰۰ رهبر شهیدمان به ایشان میفرماید که شما به کتاب شریف عروه حاشیه بزنید. چه کسی میتواند به این کتاب حاشیه بزند؟ کتاب بسیار قوی فتوایی و علمای بزرگی از مراجع به آن حاشیه زدهاند، کسی میتواند حاشیه بزند که اهل نظر بوده و به اجتهاد رسیده باشد. این نشان میدهد که از نظر رهبر شهیدمان ایشان به آن مقام اجتهاد و ملکه اجتهاد رسیده است. علاوه بر اینکه ایشان فضلا و اساتید زیادی در حوزه علمیه قم تربیت فرمودند. تقریرات علمی ایشان هم از وزانت بالایی برخوردار است.[۱۱]
——————————————————————————–
حجتالاسلاموالمسلمین دکتر علی مصباح یزدی (دامتبرکاته)[۱۲]:
اینکه رهبر شهیدمان به ایشان (آیتالله سیّدمجتبیٰ خامنهای (مدظله)) فرمودند: «بر کتاب عروه حاشیه بنویسید»؛ حاشیه زدن بر عروه یعنی آخرین مرحله مرجعیّت، این هم نشانهی تسلّط و جامعیّت [ایشان] بر همهی ابواب فقهی است.[۱۳]
————————————————————————————
حجتالاسلاموالمسلمین دکتر احمدحسین شریفی (دامتبرکاته)[۱۴]:
نکته دیگر، مسئله حاشیه بر کتاب «عروه» است. موقعی که رهبر معظّم انقلاب به عنوان یک فقیه جامعالشرایط و مرجع تقلید به ایشان میفرمایند: «شما بر عروه حاشیه بزنید»، کسانی که اهل فقه باشند میدانند که حاشیه زدن بر «العروه الوثقی» کار هر کسی نیست. ما دهها مجتهد داریم که هرگز به خودشان اجازه ورود به این عرصه را نمیدهند. امام شهیدمان که با بحث تعارف و بزرگ کردنِ بیجهتِ کسی میانهای نداشتند، این صلاحیّت را در ایشان میدیدند.[۱۵]
————————————————————————————-
حججاسلام مقدمی شهیدانی و علی کرمزاده(دامتبرکاتهما)[۱۶]:
با اصرار دوستان و اطلاع از توصیه رهبر شهید انقلاب به ایشان مبنی بر اقدام به «حاشیهنگاری بر عروه»، بعد از استنکاف اولیه، تصمیمگیری در این کار را به آینده موکول کردند که بعد از مدتی کار علمی خود را بر این مسئله و بازنویسی دروس فقهی و اصولی خود متمرکز کردند که تاکنون نیز ادامه دارد.[۱۷]
