استفتائات زکات فطره (فطریه)- مطابق با فتوای آیت الله سیستانی [زکات فطره (فطریه)]
استفتائات “زکات فطره” (فطریه)
مطابق با فتاوای حضرت آیت الله العظمی سیستانی
پرسش:
فرمودهاید: مالی را که به قصد زکات فطره کنار میگذارند نمیتوانند آن مال را با مال دیگر عوض کنند بلکه باید همان را برای فطره بدهند، حال گاهی بعضی از کسانی که روز عید فطر پای صندوقهای زکات فطره در مساجد هستند، نیاز به خُرد کردن پول پیدا میکنند مثلاً اگر زکات فطره هر نفر۸۰۰ تومان باشد و فرد مراجعه کننده ۱۰۰۰ تومان بدهد، او هزار تومان را داخل صندوق فطره انداخته و۲۰۰ تومان از زکات فطره موجود در صندوق که مربوط به دیگران است به او میدهد آیا این کار جایز است؟ اگر مسئول صندوق تا به حال این کار را میکرده و باقیمانده پول را از زکات به افراد میداده است چه وظیفه ای دارد؟
پاسخ:
این کار باید با اجازه حاکم شرع باشد و حاکم شرع می تواند کارهای گذشته را امضاء نماید.
پرسش:
آیا زکات فطره جمعآوری شده را برای امنیّت بیشتر میتوان به حساب بانکی واریز کرد یا آنکه چون در حساب بانکی پول در گردش است به گونه ای که با پولهای سایر حساب ها مخلوط می شود و در زکات فطره عینِ پول خصوصیت دارد، نمیتوان آن را به حساب بانکی واریز کرد؟ اگر سال های قبل این کار را کرده وظیفه او چیست؟
پاسخ:
این امر منوط به اجازه حاکم شرع است.
پرسش:
گاهی بعضی از مؤسّسات خیریّه، افرادی را برای جمعآوری زکات فطره به نقاط مختلف سطح شهر میفرستند و با آنان قرارداد میبندند که هر مقدار زکات فطره جمع آوری کردید مثلاً ۱۰ درصد آن زکات فطره را بابت «سهم العاملین علیها» به عنوان اجرت کار و حقّ الزحمه، مال شما باشد، آیا این کار جایز است؟
پاسخ:
بنابر احتیاط واجب، مصرف زکات فطره، فقط فقراء و مساکین می باشد حتی در زکات مال هم صرف زکات در مورد عاملین باید تحت نظر امام علیه السلام یا نائب او صورت بگیرد؛ لذا مؤسّسات خیریّه چنین اختیاری ندارند. و الله العالم.
پرسش:
امامزاده ای در شهرستان در حال بازسازی ساختمان می باشد، آیا می شود از محلّ زکات فطره به این بقعه مبارکه کمک نمود؟
پاسخ:
به طور کلّی زکات فطره بنابراحتیاط واجب، باید فقط به فقرا شیعه دارای شرایط شرعی استحقاق پرداخت شود و نمی توان آن را در سایر مصارف زکات مال مصرف نمود.
پرسش:
ما هر روز در طول سال، شام برنج می خوریم و دو وقت دیگر یعنی صبح و عصر (صبحانه و ناهار) نان می خوریم، فطره ماه مبارک رمضان را چه جوری حساب کنیم؟
پاسخ:
در صورتی که هر دو نوع (یعنی نان و برنج) در منطقه متعارف باشد با هرکدام می توانید حساب کنید.
پرسش:
هیئتی مذهبی مستقر در شهر مشهد برای احیاء شعائر اسلامی و ارج نهادن به عظمت خون سید الشهداء (علیه السلام) و یاران با وفایش، ملکی را برای احداث حسینیه خریداری نموده اند که قسمتی از مبلغ ملک را بدهکار می باشند و نظر به اینکه تمکّن مالی خریداران و اعضاء هیئت متوسلین در حال حاضر صفر می باشد بفرمائید آیا می توان از محل فطریه برای تأمین دین مذکور هزینه نمود یا نه؟
پاسخ:
بنابر احتیاط واجب فطریه فقط به فقیر مؤمن تعلق می گیرد و صرف آن در حسینیه جایز نیست.
پرسش:
در حال حاضر مدت یک سال است که به دلیل شکایت همسر در عدم توانمندی در پرداخت مهریه زندانی می باشد و تنها دخترشان به دلیل فقدان سرپرست سرگردان است، با عنایت به در پیش بودن عید سعید فطر، جمع آوری فطریه و پرداخت به دادگستری جهت آزادسازی ایشان چه حکمی دارد؟
پاسخ:
اگر فرد مزبور اهل نماز و ظاهرالصّلاح است و برای مخارج سالانه زندگی از قبیل خوراک و پوشاک و مسکن، کمبود و نیاز دارد می توانید از باب زکات فطره به مقدار کمبود مخارج سالانه به او بدهید و او حق دارد مبلغ مذکور را جهت مهریه به دادگستری بپردازد.
پرسش:
آیا می شود زکات فطره را در مدارس دینی و ترویج برنامه های عقائد و احکام مکتب اهل بیت (علیهم السلام) صرف نمود؟
پاسخ:
به طور کلی بنابر احتیاط واجب، مصرف زکات فطره فقط فقراء و مساکینی که شیعه دوازده امامی هستند می باشد لذا چنانچه طلاب مدرسه مذکور فقیر شرعی محسوب می شوند و شرایط استحقاق دریافت زکات را دارند می توانید عین مبلغ زکات فطره را (بدون تبدیل و تعویض آن به سایر اشیاء) به ایشان بدهید.
و اما صرف زکات فطره در هزینه های جاری مدرسه مثل حق الزحمه اساتید یا خرید کالا برای مدرسه یا تهیه کتاب و مانند آن بنابر احتیاط واجب جایز نیست لکن مقلدین معظم له در این مساله می توانند با رعایت اعلم فالاعلم به مرجع تقلید دیگر مراجعه نمایند. [۱]
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
[۱] مسائل خمس و زکات، ص ۲۲۴ و ۲۲۵، س ۳۵ و ۳۶ و ۳۷ / استفتائات معظم له، ج۱، ص ۸۴ تا۸۶، س ۱۰۸ تا ۱۱۵ / استفتاء خصوصی کتبی از معظم له / استفتائات موجود در آرشیو دفتر
