حضرت آیت الله مرتضی حائری یزدی
ایشان در شش سالگی همراه پدر به قم رفت و ادبیات را در درس محمد علی ادیب تهرانی و ابوالقاسم نحوی فراگرفت. دروس سطح و عالی را نزد سید محمد تقی خوانساری، سید محمدرضا گلپایگانی، سیدمحمد محقّق یزدی، سید محمد حجت کوه کمره ای، سید احمد خوانساری و آیت الله سید حسین بروجردی آموخت. وی از دو مرجع تقلید نجف، سید ابوالحسن اصفهانی و آقا ضیاء الدین عراقی، گواهی اجتهاد دریافت کرد و پس از سال ها تدریس مقدمات و سطح، از حدود سی سالگی به تدریس خارج فقه و اصول پرداخت که نزدیک به سی سال به طول انجامید. ایشان از استادان برجسته حوزه و به دقت و ژرف اندیشی معروف بود و شاگردان بسیاری تربیت کرد که برخی از آنان به مدرّسان بزرگ حوزه تبدیل شدند. شایان ذکر است که برخی از مراجع تقلید معاصر، از شاگردان وی بوده اند؛ از جمله حضرت آیت الله العظمی خامنه ای دام ظلّه و آیت الله العظمی سید محمد علی علوی گرگانی. وی در زمینه های فقه، اصول و تفسیر آثاری ارزشمند از خود به جای گذاشت، از جمله کتاب های «خلل الصلاة و احکامه»، «کتاب الخمس»، «ابتغاءُ الفضيلة فى شرح الوسيلة» و «مبانی الاحکام فی اصول شرایع الاسلام».
——————————————————————–
به نقل از آیتالله مصباح یزدی (رحمه الله):
هوش و فراست فوقالعاده مقام معظّم رهبری از دوران کودکی زبان زد خاص و عام بود. ایشان در مقاطع مختلف تحصیلی امتیازاتی داشتند که آثار آن را امروز در تصمیمها و تدبیرهای معظمٌله بهروشنی میبینیم. ایشان همان روزها علاقه شدیدی به تحصیل داشتند؛ بهطوریکه باگذشت زمانی کوتاهبین استادان خود موقعیت خاصی پیدا کردند و موردتوجه و حمایت آنان قرار گرفتند. یکی از استادهای ایشان در حوزه علمیه قم، حضرت آیتالله حائری یزدی – رضوانالله تعالی علیه – بود که مهر و لطف وی به مقام معظّم رهبری در آن روزها برای همگان روشن بود. بعضی وقتها آیتالله حائری ساعتها وقت خود را صرف پاسخدادن به سؤالات حضرت آیتالله خامنهای و بحث و گفتگوی با ایشان مینمودند.
گاهی قبل از درس عمومی استاد، بحث علمی – در جلسهای خصوصی (۱) – به درازا میکشید که از ساعت شروع کلاس میگذشت و آیتالله حائری یزدی، هوش و استعداد فوقالعاده آیتالله خامنهای را عذری برای تأخیر بیان میکردند. (۲) همه اینها عواملی بودند که نبوغ فکری و علمی مقام معظّم رهبری را کشف کردند و ایشان قبل از اینکه به بیستسالگی برسند، به مقام بالایی از علم و فقاهت رسیدند و در آغاز نوجوانی درجۀ اجتهاد را دریافت نمودند. (۳)
——————————————————————-
به نقل از آیتالله رجبی (دامتبرکاته):
رئیس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله در گفت وگو با رسا، با اشاره به ابعاد برجسته شخصیتی آیت الله خامنه ای گفت:
از نظر علمی حضرت آیت الله العظمی خامنه ای، در رده بالایی از علوم مختلف اسلامی قرار دارند.
او به ماجرای تدریس خصوصی آیت الله شیخ مرتضی حائری، فرزند مؤسس حوزه علمیه برای حضرت آیت الله خامنه ای اشاره کرد و عنوان داشت: آیت الله شیخ مرتضی حائری که خود از علمای برجسته حوزه های علمیه بود در کنار درس عمومی خود، یک درس خصوصی نیز برای حضرت آیت الله خامنه ای برپا کرده بود.
رئیس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله اهتمام آیت الله شیخ مرتضی حائری به جلسه درس خصوصی با حضرت آیت الله خامنه ای را نشان دهنده برجستگی های علمی رهبر معظم انقلاب دانست و ادامه داد:
گاهی از اوقات آیت الله شیخ مرتضی حائری دیرتر از موقع مقرر، در درس عمومی خود حاضر می شد، وقتی طلاب علت این امر را جویا شدند آیت الله حائری فرمودند: من درس دیگری دارم که بسیار با اهمیت است و گاهی به دلیل طولانی شدن آن درس دیرتر به درس عمومی خود میرسم.
او با بیان اینکه حضرت آیت الله خامنه ای در عین حضور جدی در فعالیت های اجتماعی قبل و بعد از انقلاب در حوزه فقهی نیز ممارست لازم را داشته و در مراتب بالای فقهی و اصولی است، اظهار داشت:
بسیاری از بزرگان حوزه علمیه نسبت به مجتهد جامع الشرایط بودن حضرت آیت الله خامنه ای اذعان دارند و حتی برخی از این بزرگان، ایشان را در فقه به طور مطلق و برخی در فقه اجتماعی اعلم دانسته و یا شبه اعلمیت ایشان را ابراز داشته اند. (۴)
———————————————————————-
به نقل از آیتالله حسینی (دامت برکاته):
… در حالات و زندگی نامه آیت الله خامنه ای (حفظه الله) نقل شده است که وقتی درس مرحوم آیت الله حاج آقا مرتضی حائری شرکت می کردم زمانی رسید که من تنها به درس ایشان شرکت می کردم (و مرحوم حائری از نبوغ آیت الله خامنه ای تعریف می کردند).
سید احمد حسینی
۱۴۰۳/۴/۱۴
۲۷ / ذی حجة الحرام / ۱۴۴۵
نجف اشرف، حرم امیرالمؤمنين عليه السلام
———————————————————————-
به نقل از حجتالاسلاموالمسلمین علیاکبریان (۵) (رحمه الله):
به یاد دارم سیره آقا این بود که شب ها فراغتی که ایجاد می شد، می نشست و درس آن روز که نت برداری کرده بودند، به زبان عربی پاک نویس می کردند؛ یک شب دیدم، درس اصول حاج آقا مرتضی حائری را نوشتند که از دروس مشکل حوزه بود و فقط طلاب نخبه و زبده در درس حاج آقای حائری شرکت می کردند. جالب این بود که ایشان زیر هر پاراگراف خط تیره کشیده بود و نظر و نقد خود را به درس استاد نوشته بودند، به ذهنم می آید، همان جا گفتم:
«درس به این مشکلی، ایشان نظرات خود را این گونه زیر نظر استاد یادداشت می کنند، جز اجتهاد چیز دیگری نیست»، در آن زمان با آن سن جوانی که شاید آقا ۲۰ سال داشتند، واقعاً مجتهد مسلّم بودند و صاحب نظر بودند.
حتی برخی نقل می کنند: آیت الله حائری (حاج آقا مرتضی حائری یزدی) در طُرقَبه مشهد بودند، فردی نزد ایشان می رود، آیت الله حائری می گوید:
الان آقا سید علی اینجا بودند. او مجتهد بسیار خوب، انسان زبده و صاحب نظری در فقه و اصول است.
خلاصه آقای حائری به عنوان یک مجتهد و مدرس بزرگ حوزه خیلی از سید علی آقا تعریف می کردند. (۶)
———————————————————————
به نقل از حاجآقای میردامادی (دایی مقام معظم رهبری):
مرحوم آقا سید هاشم میردامادی پدربزرگ مادری آقا و مرحوم آیت الله سید جواد خامنه ای پدر ایشان عنایت خاصی به حضرت آقا داشته اند و بارها می فرمودند علی آقا آینده خوبی دارد.
آیت الله حاج شیخ مرتضی حائری – فرزند ارشد حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی مؤسس حوزه علمیه قم – به آقای خامنه ای فرموده بود:
آقای آقا سید علی آقا من با این استعدادی که در شما می بینم، شما یا یک مرجع
تقلید می شوید یا حداقل عالم برجسته خطّه خراسان. (۷)
